StarkNet có đặc điểm gì để cạnh tranh với các Ethereum Layer-2 khác?

Một loạt sự kiện về các Ethereum Layer-2 diễn ra trong tháng 3 này, chẳng hạn như Arbitrum ra mắt token ARB, zkSync khởi chạy mạng chính EraPolygon ra mắt phiên bản beta zkEVM. Điều đó đủ để khuấy động cho Layer-2 Summer sắp diễn ra.

Khi hệ sinh thái Layer2 trở nên trưởng thành hơn và cải tiến EIP-4844 được thông qua sẽ giảm đáng kể chi phí Rollup, ưu tiên người dùng trở thành yếu tố cốt lõi cho sự thành công của Layer-2. Theo cấu trúc thị trường hiện tại, zkSync và StarkNet không còn nhiều thời gian để chiếm thị phần từ những tên tuổi lớn hơn, sự cạnh tranh giữa các dự án và hiệu ứng FOMO của người dùng cho thấy dự kiến mang lại cho Layer-2 Summer một cái gì đó mới mẻ.

Bài viết này sẽ tìm hiểu về StarkNet và hệ sinh thái bên trong đó.

StarkNet vẫn xếp sau nhiều dự án mở rộng Ethereum khác. Ảnh: L2Beat

Giới thiệu về StarWare

StarkWare là công ty mẹ của StarkNet, được thành lập vào năm 2018 và có trụ sở chính tại Israel. Hai sản phẩm chính của công ty là StarkEx, một công cụ mở rộng dựa trên mạng chính Ethereum và StarkNet, một zk-Rollup có mục đích chung.

Nhóm kỹ thuật StarWare có hơn mười năm kinh nghiệm nghiên cứu và kỹ thuật trong lĩnh vực Zero-knowledge Proof (ZKP). Năm 2018, họ đã đi đầu trong việc đề xuất sử dụng bằng chứng xác thực SATRK để giải quyết vấn đề về khả năng mở rộng của Ethereum và hiện thực hóa việc mở khóa khả năng mở rộng quy mô lớn.

  • StarkEx: Công cụ có khả năng mở rộng Layer-2 được thiết kế cho các ứng dụng. StarkEx cung cấp các dịch vụ kỹ thuật Rollup dành riêng cho từng ứng dụng. Dự án đã khởi chạy trên Ethereum từ năm 2020 và đã tương đối hoàn thiện. Hiện tại, các dự án được phát triển dựa trên StarkEX bao gồm Sorare, Immutable, dYdX, ApeX và một số khác.
  • StarkNet: Một Rollup có mục đích chung có thể triển khai bất kỳ hợp đồng thông minh nào mà không cần phát triển tùy chỉnh cho các ứng dụng cụ thể. StarkNet đã ra mắt mạng chính Ethereum vào tháng 11/2021. Hiện tại, hơn 50 dự án được khởi chạy trên mạng chính và hơn 100 dự án được khởi chạy trên mạng thử nghiệm của StarkNet.

StarkWare đang được định giá khoảng 8 tỷ USD, trải qua những vòng gọi vốn sau đây:

  • Tháng 1/2018: Tài trợ hạt giống trị giá 6 triệu USD
  • Tháng 7/2018: Tài trợ Series A trị giá 12 triệu USD từ Ethereum Foundation
  • Tháng 3/2021: Tài trợ Series B trị giá 75 triệu USD do Paradigm dẫn đầu
  • Tháng 11/2021: Tài trợ Series C trị giá 50 triệu USD từ Paradigm, Alameda Research, Three Arrows Capital…
  • Tháng 5/2022: Tài trợ Series D trị giá 100 triệu USD do Greenoaks Capital, Coatue và Tiger Global dẫn đầu.

1. Kiến trúc kỹ thuật

Tương tự như các dự án sử dụng công nghệ zk-rollup dựa trên bằng chứng hợp lệ khác, StarkNet và StarkEx cũng sử dụng hình thức xác minh bằng chứng zk trên chuỗi và tính toán ngoài chuỗi để thực hiện việc mở rộng Ethereum.

Tuy nhiên, cả hai đạt được tốc độ xử lý giao dịch cao và chi phí thấp thông qua thuật toán bằng chứng không kiến ​​thức zk-STARK ban đầu, ngôn ngữ lập trình phù hợp với zk Cairo, trình xác thực được chia sẻ SHARP và tính sẵn có của dữ liệu đa dạng.

Bằng chứng hợp lệ dựa trên STARK

Năm 2018, Eli Ben Sasson, nhà sáng lập StarkWare, đã đề xuất zk-STARK trong một bài báo, đây là cách viết tắt của đối số tri thức minh bạch có thể mở rộng ZKP.

Tính minh bạch: ZK-STARK có thể hoạt động mà không cần cài đặt đáng tin cậy của chuỗi tham chiếu chung (CRS). Thay vào đó, các tương tác giữa người chứng minh và người xác minh được thiết lập bằng cách sử dụng tính ngẫu nhiên có thể kiểm chứng công khai, giúp giảm các giả định về niềm tin của người dùng và cải thiện tính bảo mật của các giao thức dựa trên STARK.

Khả năng mở rộng: STARK có đặc tính nén logarit của xác minh, có thể đạt được tốc độ xác minh nhanh hơn, nghĩa là khi thời gian cần thiết để chứng minh một đề xuất là T, thì thời gian cần thiết để xác minh bằng chứng chỉ là log(T). Từ đó đạt được chi phí thấp và giảm độ trễ của các đề xuất kết hợp lớn, để đạt được khả năng mở rộng.

Thời gian của ZK-STARK để xác minh bằng chứng tăng rất chậm so với ZK-SNARK khi bằng chứng cơ bản tăng độ phức tạp. Ảnh: Medium

Ưu điểm của STARK cũng đi kèm với một loạt sự đánh đổi:

Kích thước bằng chứng của STARK lớn hơn SNARK, vì vậy khi khối lượng giao dịch Layer-2 thấp và khó chia sẻ chi phí bằng chứng, sẽ có độ trễ xác nhận lớn. Hiện tại, thời gian xác nhận cuối cùng của giao dịch StarkNet là khoảng 8 giờ, cần phải thu thập đủ các giao dịch để phân bổ chi phí của một bằng chứng hợp lệ.

Đồng thời, zk-STARK cần hợp tác với Cairo để tạo bằng chứng hợp lệ cho các giao dịch, có ngưỡng học tập nhất định cho các nhà phát triển.

Ngôn ngữ lập trình Cairo

Cairo là ngôn ngữ lập trình Turing hoàn chỉnh do nhóm StarkWare phát hành vào năm 2020, cho phép các nhà phát triển không biết STARK sử dụng Cairo để sử dụng STARK nhằm đạt được điện toán có thể kiểm chứng.

Trong hầu hết các hệ thống bằng chứng hiện có, đối với mỗi logic nghiệp vụ, nghĩa là đối với mỗi phép tính, cần phải tạo ra một tập hợp các ràng buộc đa thức đại diện cho một phép tính cụ thể.

Thông qua chương trình do Cairo viết, kết quả tính toán có thể được chuyển đổi trực tiếp thành phương trình đa thức có thể chứng minh được thông qua trình chứng minh STARK, để hợp đồng thông minh và ZKP có thể đạt được khả năng tương thích tốt.

Cairo là ngôn ngữ lập trình được sinh ra cho STARK. Sự kết hợp của cả hai có thể tối đa hóa tiềm năng của STARK, nhưng sự tách biệt của nó khỏi hệ sinh thái EVM luôn là một vấn đề cần được giải quyết.

Khả năng tương thích với EVM là nền tảng vững chắc cho các giải pháp mở rộng zk khác nhau và nhóm StarkWare cũng đang nỗ lực vì điều đó. Vào cuối tháng 10/2022, StarkNet tuyên bố sẽ sử dụng Cairo để phát triển zkEVM. Đồng thời, ứng dụng client Ethereum Nethermind đang làm việc để phát triển Warp trình biên dịch Solidity-to-Cairo để đạt được khả năng tương thích của StarkWare với EVM.

Nhóm tuyên bố rằng Wrap hiện tại đã hỗ trợ viết lại Uniswap V3 thành mã Cairo. Khi StarkNet thực sự được đưa vào môi trường sản xuất, hiệu quả thực sự của khả năng tương thích của các giải pháp khác nhau sẽ được kiểm tra.

Cơ quan chứng nhận chia sẻ SHARP

SHARP là chứng minh được chia sẻ (Shared Prover), nhằm để chứng minh StarkEx và StarNet sử dụng để tạo ZKP.

SHARP có thể tạo bằng chứng hợp lệ cho StarkEx và StarNet cùng một lúc, do đó, các ứng dụng và giao dịch StarkEx khác nhau trên StarkNet có thể được tổng hợp và chứng minh trong một bằng chứng STARK duy nhất, để lấp đầy khả năng của bằng chứng STARK nhanh hơn và cải thiện tốc độ xử lý giao dịch và độ trễ thấp hơn.

Bằng chứng đệ quy là một công nghệ tiên tiến thế hệ tiếp theo, không chỉ dành cho một số logic được mã hóa cứng, mà còn dành cho máy tính có mục đích chung. Sự kết hợp giữa SHARP và STARK có thể làm cho các giao dịch trong toàn bộ hệ sinh thái StarkWare nhận thức rõ bản chất đệ quy, mang lại khả năng mở rộng tối đa.

2. Phân tích giá trị StarkNet

StarkNet là một Layer-2 có mục đích chung do StarkWare khởi chạy, sử dụng sơ đồ chứng minh tính hợp lệ để đạt được sự bảo mật của mạng chính và thuộc về zk-Rollup.

Về lâu dài, với sự bùng nổ hơn nữa của hệ sinh thái Ethereum, giải pháp tương tác của op-rollup sẽ bị hạn chế và zk-rollup sẽ chiếm ưu thế nhờ tính đơn giản và không tương tác của bằng chứng hợp lệ.

Trong zk-rollup, StarkNet không vội lao theo zkEVM mà mở ra một con đường mới thông qua STARK và Cairo, cam kết đưa công nghệ chứng minh hiệu quả đến mức cực đoan và khai sinh ra hệ sinh thái của StarkNet.

Hiện tại, toàn bộ Web3 vẫn chưa được áp dụng đại trà và hệ sinh thái StarkNet chỉ mới ở giai đoạn sơ khai. Sự khan hiếm giao dịch khiến StarkNet khó tích lũy đủ số lượng giao dịch để chia sẻ chi phí chứng minh tính hợp lệ, dẫn đến thời gian xác nhận giao dịch.

Tuy nhiên, khi thị phần Web3 dần tăng lên, StarkNet dựa vào lợi thế kỹ thuật độc đáo của mình để đảm nhận một số lượng lớn người dùng và giao dịch, mang lại sự đa dạng cho hệ sinh thái Ethereum và cho phép nhiều người dùng hơn tận hưởng trải nghiệm Web3 tốt.

3. Một số dự án quan trọng hệ sinh thái StarkNet

Hiện tại, hơn 100 dự án được triển khai và khởi chạy trên StarkNet, trong đó 53 dự án đã được khởi chạy trên mạng chính, bao gồm nhiều mảng khác nhau như DeFi, ví, DID, NFT và Game. Một số dự án đáng chú ý như sau:

Cầu chuỗi chéo

StarkGate

StarkGate là cầu nối chuỗi chéo chính thức giữa Ethereum và StarkNet do StarkWare phát triển, giúp người dùng thực hiện các giao dịch chuỗi chéo ETH và token ERC-20 giữa Ethereum và StarkNet.

Cầu nối giữa StarkGate và Ethereum giao tiếp thông qua cơ chế truyền thông báo của StarkNet và nhận ra sự tương tác chi phí thấp dựa trên khả năng nén điện toán của STARK.

Trang web: https://starkgate.starknet.io/

Orbiter Finance

Orbiter Finance là cầu nối Cross-Rollup phi tập trung cho phép người dùng chuyển tài sản giữa mạng chính Ethereum, StarkNet, zkSync, Loopring, Arbitrum, Optimism, Polygon, zkSpace, Immutable X, dYdX, Metis, BNB Chain và Boba Network.

Thông qua mô hình tạo lập thị trường độc đáo, cầu Orbiter cho phép người dùng có được trải nghiệm tuyệt vời như phí xử lý thấp và tốc độ nhanh, nhưng hiện tại nó chỉ hỗ trợ chuyển bằng bốn tài sản: ETH, USDC, USDT và DAI.

Orbiter đã hoàn thành vòng cấp vốn đầu tiên vào tháng 11/2022, với sự tham gia của Tiger Global, Matrixport, A&T Capital, StarkWare, Cobo, imToken, Mask Network, Zonff Partners… Ngoài ra, nhà đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin, đã tặng 16 ETH cho dự án.

Trang web: https://www.orbiter.finance/

DeFi

10KSwap

10KSwap là giao thức AMM mã nguồn mở đầu tiên được triển khai trên StarkNet, nhằm mục đích tận dụng hiệu suất của việc nâng cấp lên hiệu suất của giao thức AMM, mang lại mức phí thấp hơn, tính thanh khoản tốt hơn cho các Layer-2.

Hiện tại, 10KSwap hỗ trợ swap các tài sản ETH, USDC, DAI, WBTC và USDT. Tương tự như swap truyền thống, người dùng cũng có thể cung cấp thanh khoản cho 10KSwap để kiếm thu nhập tạo lập thị trường.

Trang web: https://10kswap.com/

Nostra

Nostra là một giao thức cho vay phi tập trung trên triển khai của StarkNet. Đây là giao thức đầu tiên của StarkNet hỗ trợ các khoản vay nhanh và cũng cung cấp stablecoin của StarkNet UNO. Nostra đặt mục tiêu xây dựng lớp thanh khoản của StarkNet, bao gồm ba sản phẩm: Nostra Money Market, UNO và Nostra Swap:

  • Nostra Money Market: Đây là sản phẩm cốt lõi của lớp thanh khoản, cung cấp cho người dùng các dịch vụ đúc và cho vay tương tự như MakerDAO (mint UNO); Nostra cũng cung cấp các tính năng như cách ly rủi ro tài sản thế chấp và thanh lý thông minh, giúp cải thiện hơn nữa trải nghiệm cho vay của người dùng và có được bảo mật tài sản tốt hơn; thị trường cũng mang lại lợi ích cho Nostra Swap và những người khai thác UNO, giúp toàn bộ hệ thống thanh khoản hoàn thành một vòng khép kín hợp lý.
  • Nostra Swap: Đây là một nền tảng giao dịch tiền tệ ổn định trong hệ thống Nostra, tương tự như Curve, được sử dụng để hỗ trợ cố định và tăng trưởng của UNO. Người dùng có thể cung cấp LP trên Nostra Swap để nhận phí giao dịch và tiền lãi trên thị trường tiền tệ, đồng thời có thể nhận ra việc trao đổi UNO và các loại tiền tệ ổn định khác.
  • UNO: Đây là stablecoin đầu tiên của StarkNet, có thể được mint bằng cách thế chấp của người dùng hoặc trao đổi trong Nostra Swap, UNO sẽ được sử dụng trong các tình huống hỗ trợ khác nhau, bao gồm DeFi, trò chơi, NFT, thanh toán trong thế giới thực…

Trang web: https://nostra.finance/

ZKX

ZKX là nền tảng giao dịch hợp đồng tương lai vĩnh viễn đầu tiên có quyền tự giám sát và quản trị cộng đồng trên StarkNet. Giao thức nhằm mục đích cung cấp khả năng mở rộng hơn nữa thông qua mạng nút phi tập trung và trải nghiệm giao dịch được nâng cấp, đồng thời cung cấp các công cụ phái sinh và hoán đổi vĩnh viễn cho bất kỳ người dùng nào trên StarkNet và Ethereum.

ZKX đã giới thiệu một loạt các biện pháp để khuyến khích người dùng giao dịch, bao gồm giao dịch và stake để kiếm USDC, tăng khối lượng giao dịch để mở khóa các chức năng nâng cao của ZKX. Tháng 7/2022, ZKX hoàn thành vòng tài trợ hạt giống trị giá 4,5 triệu USD, với các nhà đầu tư bao gồm StarkWare, Alameda Research, Huobi, Amber Group và Crypto.com.

Trang web: https://zkx.fi/#whatIsZKX

DID

StarkNet ID

StarkNet.id là dịch vụ tên miền Web3 của StarkNet (.stark), cho phép người dùng mint miễn phí các danh tính phi tập trung dựa trên StarkNet.

Người dùng cũng có thể đính kèm bất kỳ dữ liệu nào vào danh tính Starknet, bao gồm các thẻ nhận dạng từ tài khoản mạng xã hội của Web2 đến tên miền ENS của Web3. hệ thống nhận dạng phi tập trung.

Theo dữ liệu, tính đến thời điểm báo chí, tổng số StarkNet.id được mint là 148,05K, số lượng người dùng là 85,28K, giá sàn khoảng 0,015 ETH và tổng khối lượng giao dịch là 1,16 ETH.

Trang web: https://www.starknet.id/

WIW

WIW là một giao thức nhận dạng trên chuỗi tập trung vào bảo vệ quyền riêng tư. WIW có thể tạo các thẻ tương ứng dựa trên hành vi trên chuỗi của người dùng và giúp người dùng xây dựng một hệ thống nhận dạng, yếu bao gồm ba tình huống ứng dụng:

Xây dựng thương hiệu cá nhân: WIW có thể giúp người dùng hiển thị thành tích của họ trên chuỗi, xây dựng sơ yếu lý lịch của họ trên chuỗi và cho phép người dùng nhận được các cơ hội cho vay tín dụng và airdrop tiềm năng.

Hoạt động xã hội: Phân tích chính xác danh tính người dùng của WIW cho phép người dùng tìm và tham gia các cộng đồng phù hợp cũng như gặp gỡ những người có cùng sở thích.

Cung cấp công cụ cho người xây dựng: Thẻ của WIW cho phép người xây dựng phân tích người dùng mà không ảnh hưởng đến quyền riêng tư của người dùng và cũng có thể thực hiện chính xác các hoạt động tiếp thị.

Trang web: https://wiw.io/

Argent X

Argent X là ví StarkNet do Argent phát hành. Đây cũng là ví đầu tiên hỗ trợ StarkNet, sử dụng các tính năng trừu tượng hóa tài khoản gốc của StarkNet để đạt được các tính năng đa chữ ký và không cần ghi nhớ, đồng thời sử dụng hiệu suất của StarkNet để đạt được chi phí giao dịch thấp và thời gian xác nhận giao dịch nhanh hơn.

Người dùng Argent X có thể sử dụng Argent thông qua các plugin ios và Google. Các chức năng DeFi tích hợp của ví như swap, lending/ borrowing và một số thứ khác.

Argent đã nhận được 40 triệu USD tài trợ Series B vào tháng 4/2022, dẫn đầu là Fabric Ventures và Metaplanet.

Trang web: https://www.argent.xyz/argent-x/

Bravvos

Bravvos cũng là một ví mã hóa cho các tài khoản tự quản lý chạy trên StarkNet. Bravvos cam kết cung cấp trải nghiệm người dùng Web2 liền mạch, khả dụng trên iOS, Android và nhiều trình duyệt, đồng thời loại bỏ các cụm từ gốc và cho phép người dùng khôi phục tài khoản của họ.

Bravvos cũng có kế hoạch cung cấp các dịch vụ DeFi như staking và borrowing. Braavos cũng hỗ trợ phân khúc tài khoản, tách biệt khoản tiết kiệm dài hạn (số tiền lớn) với mức tiêu dùng hàng ngày (số tiền thấp) bằng cách hỗ trợ giới hạn rút tiền và thời gian trì hoãn rút tiền, đồng thời cho phép người dùng xem chi tiết của từng giao dịch để quản lý tiền tinh tế trên xích.

Bravvos thông báo hoàn thành tài trợ trị giá 10 triệu USD vào tháng 10/2022, do Pantera Capital dẫn đầu.

Trang web: https://braavos.app/

NFT

Aspect

Aspect là nền tảng giao dịch NFT đầu tiên trong hệ sinh thái StarkNet. Dự án ra mắt vào tháng 8/2022, người dùng có thể mint, tải lên và mua bán NFT trên nền tảng này. Hiện tại khối lượng giao dịch vẫn còn nhỏ và đang ở giai đoạn đầu.

Trang web: https://aspect.co/

Mint Square

Mint Square là một nền tảng giao dịch và tạo NFT khác trên StarNet, chuyên cung cấp cho người dùng trải nghiệm giao dịch NFT xác nhận rẻ hơn và nhanh hơn, đồng thời nó cũng được triển khai trên zkSync Era. Hiện tại, khối lượng giao dịch của Mint Square cao hơn một chút so với Aspect, nhưng cũng là tương đối sớm.

Trang web: https://mintsquare.io/starknet

Trò chơi

Cartridge

Nền tảng tích hợp blockchain game trên StarkNet tương tự như cửa hàng trò chơi Steam trong Web2. Một mặt, Cartridge có thể giúp người dùng lọc các trò chơi blockchain và tương tác với bạn bè. Mặt khác, Cartridge muốn trở thành cơ sở hạ tầng blockchain game, kết hợp DID, ví và nhiều thứ khác để cung cấp cho người chơi trải nghiệm phong phú hơn trên chuỗi.

Trang web: https://cartridge.gg/

Briq

Briq là một blockchain game tích hợp NFT xây dựng khối 3D trên StarkNet, cho phép mọi người xây dựng một chuỗi lưu trữ thế giới ảo riêng biệt. Người dùng có thể sử dụng Briqs để xây dựng NFT tiêu chuẩn ERC-1155 và các blockchain game.

Hiện tại, tổng số Briq NFT được mint là 119,11K, số lượng người dùng là 98,43K, giá sàn khoảng 0,12 ETH và tổng khối lượng giao dịch là 98,57 ETH.

Trang web: https://briq.construction/

Tổng kết

Hệ sinh thái chưa đủ lớn của StarkNet nên khó cạnh tranh với các Ethereum Layer-2 khác. Tuy nhiên, với lợi thế kỹ thuật mạnh mẽ và hỗ trợ vốn, StarkNet đang tạo lối đi riêng cho mình bằng cách chứng minh tính hợp lệ thông qua STARK và Cairo.

StarkNet tạm thời từ bỏ khả năng tương thích tốt với EVM, nhưng điều này cũng có nghĩa là StarkNet có thể thoát khỏi khung EVM, có được trải nghiệm phát triển linh hoạt hơn và thu hút các nhà phát triển đa dạng.

Về lâu dài, chưa thể khẳng định StarkNet thành công hay không khi nhiều dự án chọn tích hợp EVM thay vì phát triển một công nghệ khác.

- Advertisement -

Astar Network ra mắt Astar zkEVM Testnet

Astar Network, nền tảng hợp đồng thông minh trong hệ sinh thái Polkadot, chính thức ra mắt mạng thử nghiệm Astar zkEVM, có tên...

Scroll chính thức ra mắt Mainnet

Tối ngày 17/10, mạng Ethereum Layer-2 Scroll chính thức triển khai mainnet.Quá trình xây dựng giao thức Scroll đã kéo dài hơn hai năm,...

Founder Astar Network tiết lộ thời gian khởi chạy testnet

Mạng thử nghiệm Astar zkEVM sẽ ra mắt vào tháng 10, được tiết lộ bởi nhà phát triển blockchain này.Theo thông tin từ Sota...

Nền tảng NFT Element tích hợp blockchain Starknet

Nền tảng giao dịch NFT Element tích hợp blockchain Starknet vào hệ thống của mình.Starnet là mạng Ethereum Layer-2 sử dụng công nghệ Zk...

Linea ra mắt token Voyage X và khởi động giai đoạn 2 của Linea Entertainment Festival

Linea, mạng Layer-2 do ConsenSys phát triển, ra mắt Voyage XP, một loại Soulbound Token (SBT) ghi nhận đóng góp của người dùng trong...

― Advertisement ―

spot_img